در سال‌های اخیر، پلتفرم‌های کتاب دیجیتال نقش مهمی در گسترش کتاب‌خوانی الکترونیکی داشته‌اند. خرید قانونی کتاب، دسترسی سریع‌تر و امکان مطالعه روی دستگاه‌های مختلف باعث شده نشر دیجیتال به بخش مهمی از صنعت نشر تبدیل شود.
کتابنو نیز در همین حوزه فعالیت می‌کند، اما با یک تفاوت مهم: کتابنو قرار نیست فقط یک فروشگاه دیگر برای کتاب دیجیتال باشد.
ایده اصلی کتابنو ایجاد یک زیرساخت نشر دیجیتال است؛ زیرساختی که ناشر و نویسنده بتوانند با کمک آن آثار خود را منتشر کنند، بفروشند، به مخاطب برسانند و در عین حال ارتباط مستقیم خود را با خریداران حفظ کنند.
به همین دلیل، فروشگاه کتابنو فقط یکی از بخش‌های این اکوسیستم است.
تفاوت کتابنو در یک نگاه
موضوعمدل رایج فروشگاه‌های کتاب دیجیتالکتابنو فروشگاه مرکزیکانال اصلی عرضهیکی از کانال‌های عرضه سایت ناشر یا نویسندهمعمولاً خارج از هسته اصلی فروشمی‌تواند بخشی از مسیر فروش باشد ارتباط با خریداربیشتر در بستر پلتفرمامکان حفظ ارتباط مستقیم‌تر فروش از سایت ناشرمعمولاً مسیری مستقلبخشی از معماری کتابنو ابزارهای اتصالمتناسب با امکانات هر پلتفرمEmbed، API و اتصال مستقیم سامانه‌ها فروش چندکانالهتمرکز بیشتر بر فروشگاه پلتفرمکتابنو، سایت ناشر و سایر کانال‌ها مطالعهدر محیط‌های ارائه‌شده توسط پلتفرماندروید، ویندوز و وب نقش ناشرعرضه‌کننده محتوایکی از اجزای اصلی اکوسیستم نگاه کلیفروش و مطالعه کتاب دیجیتالزیرساخت نشر، فروش و مطالعه دیجیتال
فروشگاه فقط یکی از مسیرهای انتشار است
در مدل معمول فروشگاه‌های کتاب دیجیتال، مسیر مشخص است. ناشر کتاب را در اختیار پلتفرم قرار می‌دهد، کتاب در فروشگاه عرضه می‌شود و کاربر پس از خرید، آن را در همان اکوسیستم مطالعه می‌کند.
این مدل ساده و کاربردی است و کتابنو نیز آن را کنار نمی‌گذارد. کاربر می‌تواند وارد کتابنو شود، کتاب پیدا کند، خرید انجام دهد و آن را مطالعه کند.
اما تفاوت از جایی شروع می‌شود که فروشگاه کتابنو پایان مسیر نیست.
ناشر می‌تواند همان کتاب را در وب‌سایت خودش نیز عرضه کند. می‌تواند فهرست کتاب‌هایش را در سایت خودش نمایش دهد. می‌تواند سامانه اختصاصی خود را به کتابنو متصل کند و از زیرساخت کتابنو در پشت صحنه استفاده کند.
هدف این است که یک کتاب برای انتشار دیجیتال الزاماً به یک فروشگاه واحد وابسته نباشد.
وب‌سایت ناشر همچنان بخشی از کسب‌وکار اوست
بسیاری از ناشران سال‌ها برای نام تجاری، وب‌سایت و جامعه مخاطبان خود سرمایه‌گذاری کرده‌اند. یک ناشر ممکن است مشتریانی داشته باشد که مستقیماً وارد سایت او می‌شوند. یک نویسنده نیز ممکن است جامعه‌ای از مخاطبان داشته باشد که آثارش را دنبال می‌کنند.
ورود به نشر دیجیتال نباید به معنی از دست دادن این ارتباط باشد.
در کتابنو، وب‌سایت ناشر می‌تواند همچنان یکی از کانال‌های اصلی معرفی و فروش کتاب باقی بماند.
به بیان ساده‌تر: کتابنو قرار نیست جای وب‌سایت ناشر را بگیرد؛ قرار است فناوری نشر دیجیتال را به آن اضافه کند.
ارتباط مستقیم ناشر و نویسنده با خریدار
یکی از مهم‌ترین ایده‌های کتابنو، حفظ ارتباط میان صاحب اثر و مخاطب است.
خرید یک کتاب لزوماً پایان ارتباط نویسنده یا ناشر با خواننده نیست. در بسیاری از موارد، این خرید می‌تواند شروع یک ارتباط بلندمدت باشد.
اگر این ارتباط حفظ شود، ناشر می‌تواند آثار جدید را به مخاطبان علاقه‌مند معرفی کند. نویسنده می‌تواند جامعه مخاطبان خودش را توسعه دهد. خواننده نیز می‌تواند نویسندگان و ناشران مورد علاقه خود را دنبال کند.
این ارتباط برای فروش‌های آینده، معرفی آثار تازه و شکل‌گیری یک جامعه واقعی از علاقه‌مندان کتاب ارزش زیادی دارد.
هدف کتابنو این است که استفاده از زیرساخت حرفه‌ای نشر دیجیتال الزاماً به معنی واگذار کردن کامل ارتباط با مشتری به یک واسطه نباشد.
مخاطب می‌تواند کاربر کتابنو باشد و در عین حال مخاطب مستقیم ناشر یا نویسنده نیز باقی بماند.
یک کتاب، چند مسیر فروش
یکی از اهداف معماری کتابنو رسیدن به یک مدل ساده است:
یک کتاب، یک زیرساخت، چند کانال انتشار.
یک اثر می‌تواند در کتابنو منتشر شود و هم‌زمان از مسیرهای دیگری نیز به مخاطب برسد.
فروشگاه کتابنو
وب‌سایت ناشر
وب‌سایت نویسنده
Embed در یک وب‌سایت دیگر
اپلیکیشن یا سامانه اختصاصی ناشر
سرویس‌هایی که از طریق API به کتابنو متصل می‌شوند
در این مدل، ناشر مجبور نیست برای هر کانال فروش یک زیرساخت کاملاً جداگانه برای مدیریت کتاب و دسترسی خریداران ایجاد کند.
اتصال ساده برای ناشر کوچک، API برای ناشر حرفه‌ای
همه ناشران شرایط یکسانی ندارند.
یک ناشر کوچک ممکن است فقط یک وب‌سایت ساده داشته باشد. یک ناشر بزرگ‌تر ممکن است فروشگاه اینترنتی، اپلیکیشن یا تیم برنامه‌نویسی خودش را داشته باشد.
به همین دلیل کتابنو چند سطح اتصال را در نظر گرفته است.
Embed برای اتصال ساده
در ساده‌ترین حالت، ناشر می‌تواند با ابزارهای آماده، کتاب‌های خود را در وب‌سایتش نمایش دهد. برای این کار نیازی به توسعه یک سامانه کامل نیست.
API برای اتصال حرفه‌ای
ناشرانی که زیرساخت نرم‌افزاری خودشان را دارند می‌توانند از Publisher API استفاده کنند. این روش امکان ارتباط مستقیم سایت یا نرم‌افزار ناشر با کتابنو را فراهم می‌کند.
فروش در سایت ناشر
در سطح پیشرفته‌تر، حتی فروش می‌تواند در وب‌سایت ناشر انجام شود و سامانه ناشر برای صدور مجوز قانونی مطالعه با کتابنو ارتباط برقرار کند.
در چنین مدلی، کتابنو می‌تواند بیشتر شبیه یک زیرساخت فنی در پشت صحنه عمل کند تا صرفاً یک فروشگاه در مقابل کاربر.
مطالعه روی اندروید، ویندوز و وب
در سمت خواننده، هدف ساده است: کتابی که خریداری شده باید در شرایط مختلف قابل مطالعه باشد.
اکوسیستم کتابنو برای مطالعه روی چند محیط توسعه داده می‌شود:
اندروید برای گوشی و تبلت
ویندوز برای مطالعه روی رایانه
وب و PWA برای مطالعه مستقیم در مرورگر
وجود نسخه تحت وب فقط برای راحتی کاربر نیست. این ساختار امکان استفاده از Reader کتابنو در سناریوهای دیگر را نیز ایجاد می‌کند.
برای مثال، یک ناشر، کتابخانه یا سامانه آموزشی می‌تواند در شرایط مشخص محیط مطالعه را در فضای خودش ارائه کند و از زیرساخت کتابنو در پشت آن استفاده کند.
موتور مطالعه مستقل از فروشگاه
یکی از اصول معماری کتابنو، جدا کردن مفهوم فروشگاه از موتور مطالعه است.
فروشگاه وظیفه معرفی، کشف و خرید کتاب را دارد. Reader وظیفه نمایش و مطالعه امن کتاب را بر عهده دارد.
این تفکیک باعث می‌شود Reader کتابنو بتواند در سناریوهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد و الزاماً محدود به یک صفحه یا فروشگاه خاص نباشد.
حفاظت از حقوق ناشر و صاحب اثر
یکی از چالش‌های اصلی نشر دیجیتال، حفاظت از محتوای کتاب است.
اگر فایل اصلی کتاب مانند یک فایل معمولی در اختیار خریدار قرار گیرد، کنترل تکثیر و انتشار غیرمجاز آن دشوارتر می‌شود. از طرف دیگر، امنیت نباید تجربه مطالعه را برای کاربر پیچیده و آزاردهنده کند.
کتابنو تلاش می‌کند میان این دو نیاز تعادل ایجاد کند.
کتاب در ساختار انتشار کتابنو آماده می‌شود و دسترسی کاربر بر اساس مجوز مطالعه مدیریت می‌شود. کاربر می‌تواند به کتاب خریداری‌شده دسترسی داشته باشد، بدون اینکه الزاماً فایل اصلی و قابل انتشار آزاد کتاب در اختیار او قرار گیرد.
ناشر فقط تأمین‌کننده فایل نیست
در نگاه کتابنو، ناشر فقط کسی نیست که فایل یک کتاب را برای قرار گرفتن در فروشگاه ارسال کند.
ناشر باید بتواند حضور دیجیتال خود را مدیریت کند؛ آثارش را منتشر کند، کانال‌های عرضه را انتخاب کند، فروش و مخاطبان را بررسی کند و سایت یا سامانه خودش را به زیرساخت نشر دیجیتال متصل کند.
به همین دلیل Publisher Hub کتابنو فقط یک صفحه برای بارگذاری کتاب نیست.
هدف این است که این بخش به مرکز مدیریت نشر دیجیتال ناشر تبدیل شود.
همین ساختار می‌تواند برای نویسندگان مستقل و صاحبان اثری که حقوق انتشار کتاب خود را در اختیار دارند نیز کاربرد داشته باشد.
آیا کتابنو جایگزین پلتفرم‌های دیگر است؟
کتابنو در همان بازار کتاب دیجیتال فعالیت می‌کند و طبیعی است که بخشی از خدمات آن با سایر پلتفرم‌های این حوزه هم‌پوشانی داشته باشد.
اما اگر کتابنو فقط با معیار یک فروشگاه کتاب بررسی شود، بخش مهمی از ایده آن دیده نمی‌شود.
هدف، ساخت نسخه دیگری از یک فروشگاه موجود نیست.
کتابنو می‌خواهد دو نقش را هم‌زمان داشته باشد:
یک پلتفرم برای خواننده
یک زیرساخت برای ناشر و نویسنده
از یک سو، خواننده باید بتواند کتاب پیدا کند، خرید انجام دهد و به‌راحتی مطالعه کند. از سوی دیگر، ناشر باید بتواند فناوری کتابنو را در کسب‌وکار خودش نیز به کار بگیرد.
به همین دلیل شاید سؤال اصلی این نباشد که:
کتابنو چه فروشگاهی است؟
بلکه سؤال دقیق‌تر این باشد:
با زیرساخت کتابنو، یک ناشر یا نویسنده چه چیزهایی می‌تواند بسازد؟
استقلال بیشتر، بدون کنار گذاشتن سایر کانال‌ها
استقلال ناشر به این معنی نیست که کتاب فقط باید در یک محل فروخته شود.
ناشر می‌تواند برای دسترسی به مخاطبان بیشتر در فروشگاه‌ها و کانال‌های مختلف حضور داشته باشد.
کتابنو می‌خواهد یک امکان دیگر به این مجموعه اضافه کند: داشتن زیرساخت دیجیتال در مسیر کسب‌وکار خود ناشر.
ناشر می‌تواند برند خودش را حفظ کند، سایت خودش را توسعه دهد، ارتباطش را با مشتری از دست ندهد و در چند کانال کتاب بفروشد.
در عین حال لازم نیست فناوری پیچیده انتشار و مطالعه امن کتاب دیجیتال را از صفر توسعه دهد.
آینده‌ای که کتابنو دنبال می‌کند
کتابنو هنوز در مسیر توسعه است و بخش‌های مختلف این اکوسیستم به‌تدریج کامل‌تر خواهند شد.
اما جهت اصلی مشخص است.
هدف فقط افزایش تعداد کتاب‌های یک فروشگاه نیست. هدف ایجاد ارتباط میان اجزای مختلف نشر دیجیتال است:
ناشر، نویسنده، کتاب، خریدار، فروشگاه، وب‌سایت ناشر، Reader و کانال‌های مختلف انتشار.
برای خواننده، نتیجه این مسیر باید ساده باشد: خرید قانونی و مطالعه راحت کتاب روی دستگاه‌های مختلف.
برای ناشر و نویسنده، نتیجه گسترده‌تر است: کنترل بیشتر بر نشر دیجیتال، امکان فروش در چند کانال، حفظ برند و ارتباط مستقیم‌تر با مخاطبان.
کتابنو نمی‌خواهد فقط محلی برای فروش کتاب باشد؛ کتابنو می‌خواهد زیرساختی برای انتشار، فروش و مطالعه کتاب دیجیتال باشد.